سینما روایت ‌گر تاریخ و فرهنگ

29 Dec 2020

۹ جدی ۱۳۹۹

ملت‌ ها به تاریخ و فرهنگ خود می‌بالند، و با روایت از قهرمانی‌ها، کشورگشایی‌ها و پیروزی لشکرکشان، قهرمانان افسانوی و تاریخی خویش به غریزه افتخار به تاریخ غلبه می‌کنند.

ادبیات و هنر تعیین کنندۀ فرهنگ یک‌جامعه است و سینما، این دو را به خوبی به‌معرفی می‌گیرد. سینما توانایی شناختاندن فرهنگ، ادبیات و هنر گذشته را برای آینده‌گان دارد. بیشترین کشورها به‌ویژه سینمای هالیوود و بالیوود که در افغانستان از جمله پر بیننده‌ترین سینماها به‌شمار می‌رود از راه این هنر دست به‌تربیت و سامان بخشیدن به مردم به‌ویژه نسل آینده زده‌است و هم‌چنان با روایت‌ داستان‌های نظامی و سیاسی در یک حرکت رندانه برای دیگران قدرت‌نمایی می‌کنند.

سینما تنها در کشورهای تولید کننده محدود نشده بل‌که با روی‌کار آمدن انترنت و آسان شدن راه‌های ارتباطی، به آن‌ها این امکان را داده است تا مولفه‌های اساسی خود را که همانا سوق دادن جهان به سمتی که به نفع سیاست‌های دراز مدت و از پیش تعیین شده‌است اقدام کنند. و هم‌چنان با به‌تصویر کشیدن جذبه‌های توریستی کشورشان و فروش فیلم‌های تولید شده در سطح جهان برای تقویت اقتصاد کشور خود نیز اندیشیده‌اند.

اما در افغانستان سینما با نواسان‌های پی‌هم روبه‌رو بوده بارها در معرض نابودی قرار گرفته‌است؛ اما این نوسان‌ها قادر به نابود کردن این هنر در کشور نبوده و دلیل آن گره‌خوردگی هنر سینما با جامعه‌ است.

در این کشور روایت سینما با اندکی تفاوت در میان مردم زنده‌است، اینکه روایت درست سینما در واقع دیدن فیلم‌ در سالون‌های نمایش است؛ اما در این کشور هنوزهم این بستر برای خانواده‌ها مساعد نیست و آن‌ها نمی‌توانند به‌شکل دسته‌جمعی در سینما رفته با خانواده یک‌جا فیلم تماشا کنند. از این رو تلفن‌های همراه و تلویزیون‌ها از دیر به‌اینسو جاگزین سینما شده‌است.

اوج این هنر در افغانستان دهه‌های ۴۰-۶۰ بود و اولین سینمایی که در این کشور ایجاد شد، سینما بهزاد بود که به حکم ویژۀ غازی امان‌الله خان در شهر کهنۀ کابل ساخته شد و اولین فیلمی که در این کشور ساخته و اکران شد فیلم (عشق و دوستی) به کار گردانی لطیف رشید بود که در سال ۱۹۴۰ در پغمان میان مردم به نمایش رفت.

اما در حکومت پسا طالبانی انتظار می‌رفت این هنر با قوت بیشتر دوباره به‌پا ایستد؛ ولی با نادیده گرفته شدن آن از سوی حکومت و عدم حمایت دولت از سینما این هنر یکی از فقیر ترین هنرها در کشور به‌حساب می‌رود.

مردم افغانستان در قهقرای بدویت و در عین حال در منجلاب مدرنیته‌گی به‌سر می‌برند و این تضاد در زیست اجتماعی یکی از عوامل برجسته در تداوم جنگ محسوب می‌شود و تنها راه مبارزه با این پدیده، اطلاع‌رسانی و آگاهی دهی است؛ سینما با قدرتی که در روایت نیک‌وبد دارد افزار مناسب برای محو افراطیت از جامعه خوانده می‌شود.
نگارنده: عنبر کیا



Skip to toolbar